Slecht werkende nieren bij ouderen: Oorzaken, symptomen en behandelingsmogelijkheden

Gepubliceerd door Team Niernieuws.nl op januari 29, 2026januari 29, 2026

Nierproblemen komen vaak voor bij ouderen en kunnen grote gevolgen hebben. Bij slecht werkende nieren bij ouderen werkt de nierfunctie vaak minder dan 60%, wat risico’s met zich meebrengt zoals dialyse of complicaties.

In deze blog ontdek je de oorzaken, symptomen en behandelingen die jou kunnen helpen om beter te begrijpen wat er aan de hand is. Lees verder om te leren hoe je nierschade kunt voorkomen!

Samenvatting

• Hoge bloeddruk en diabetes verhogen het risico op nierschade bij ouderen. Ongeveer 30% van de diabetespatiënten ontwikkelt nierproblemen.
• Symptomen zoals vermoeidheid, vochtophoping en veranderde urineproductie wijzen op nierproblemen. Herken deze signalen vroeg om complicaties te voorkomen.
• Testen met creatinine en cystatine C geven een nauwkeuriger beeld van de nierfunctie bij ouderen. Jaarlijkse controle is cruciaal.
• Behandelingen variëren van medicatie tot dialyse. Artsen passen medicatiedoseringen aan om toxiciteit te voorkomen.
• Gezonde leefstijl, zoals zoutarm eten, stoppen met roken en voldoende hydratatie, vermindert risico’s op chronische nierschade.

Oorzaken van slecht werkende nieren bij ouderen

Een verminderde nierfunctie kan bij ouderen door meerdere factoren ontstaan. Deze oorzaken beïnvloeden de dagelijkse gezondheid en vereisen vaak medische evaluatie.

Hoge bloeddruk

Hoge bloeddruk verhoogt de kans op chronische nierschade. Je nieren filteren afvalstoffen uit je bloed, maar bij een hoge bloeddruk raken de kleine bloedvaten in je nieren beschadigd.

Dit proces kan leiden tot een verminderde nierfunctie. Als ouder persoon loop je meer risico, vooral wanneer je ook diabetes hebt of overgewicht.

Blijvende hoge bloeddruk kan zorgen voor acute nierschade. Een nierfunctie onder 45% vergroot de kans op dialyse of zelfs overlijden aanzienlijk. Het is belangrijk om zoutgebruik te beperken en medicijnen goed te controleren.

Artsen schrijven vaak specifieke bloeddrukverlagende middelen voor om verdere schade te voorkomen.

Een gezonde leefstijl kan nierproblemen door hoge bloeddruk vertragen.

Diabetes en andere chronische aandoeningen

Diabetes verhoogt het risico op chronische nierschade aanzienlijk. Bij diabetes kunnen hoge bloedsuikerwaarden de kleine bloedvaten in je nieren beschadigen. Dit leidt tot een verminderde nierfunctie.

Chronische nierschade komt vaak voor bij ouderen met diabetes type 2. Ongeveer 30% van de mensen met diabetes ontwikkelt uiteindelijk nierproblemen.

Andere chronische aandoeningen zoals hart- en vaatziekten dragen ook bij aan renale schade. Hoge bloeddruk, vaak aanwezig bij deze aandoeningen, zorgt voor extra druk op je nieren.

Dit kan leiden tot acute nierschade of versnelde achteruitgang van de functie. Maak leefstijlveranderingen om risico’s te beperken, zoals gezonde voeding en stoppen met roken.

Leefstijlgerelateerde factoren zoals roken en overgewicht

Roken kan je risico op chronische nierschade vergroten. Schadelijke stoffen in sigaretten beschadigen bloedvaten en verminderen de doorbloeding van je nieren. Dit kan leiden tot een verslechterde nierfunctie.

Stoppen met roken verlaagt dit risico en verbetert je algehele gezondheid.

Mensen met overgewicht lopen ook meer kans op nierproblemen. Overtollig vet verhoogt je bloeddruk, wat je nieren extra belast. Bovendien kan overgewicht leiden tot diabetes, een belangrijke oorzaak van nierproblemen.

Afvallen en bewegen helpen je nieren te beschermen tegen verdere schade.

Symptomen van een verminderde nierfunctie kunnen zich in verschillende vormen uiten.

Symptomen van een verminderde nierfunctie

Een verminderde nierfunctie kan op verschillende manieren je gezondheid beïnvloeden. Het herkennen van subtiele signalen is cruciaal om complicaties te voorkomen.

Vermoeidheid

Vermoeidheid komt vaak voor bij een verminderde nierfunctie. Je nieren kunnen afvalstoffen niet goed verwijderen, waardoor je lichaam sneller uitgeput raakt. Chronische nierschade verhoogt ook de kans op bloedarmoede, wat kan zorgen voor energieverlies.

Dit probleem treedt vaak op bij oudere patiënten met diabetes of hoge bloeddruk.

Je kunt merken dat dagelijkse activiteiten moeilijker worden door gebrek aan energie. Soms voel je je zelfs na een lange nachtrust nog moe. Symptomen zoals dit kunnen wijzen op acute of chronische nierschade.

Het is belangrijk om vermoeidheid serieus te nemen en medische hulp te zoeken om erger te voorkomen.

Vochtophoping en zwelling

Als je nieren minder goed werken, kan er vocht ophopen in je lichaam. Dit komt omdat afvalstoffen en vocht minder efficiënt worden afgevoerd. Je merkt dit vaak aan gezwollen enkels, voeten of handen.

Bij ernstige gevallen kan het ook in je gezicht of rond de longen gebeuren, wat ademhaling bemoeilijkt.

Chronische nierschade vergroot het risico op deze zwelling. Dit kan complicaties geven zoals infecties en ziekenhuisopnames. Hoge bloeddruk en diabetes verergeren vaak de situatie.

Het beperken van zout in je voeding helpt om vochtophoping te verminderen. Het is belangrijk om artsen te raadplegen over medicatie aanpassen en preventieve maatregelen.

Veranderingen in urineproductie

Vochtophoping kan een teken zijn dat je nieren minder goed werken. Naast zwelling merk je vaak veranderingen in je urineproductie op. Je kunt bijvoorbeeld minder vaak plassen, of juist vaker dan normaal.

De kleur van de urine kan ook veranderen. Donkere of schuimige urine wijst soms op eiwitten of afvalstoffen die je lichaam niet goed kan afvoeren.

Bij chronische nierschade daalt de nierfunctie tot onder 60 procent. Hierdoor worden afvalstoffen niet goed uitgescheiden. Acute nierschade veroorzaakt vaak plotselinge veranderingen, zoals zeer weinig urineproductie (oligurie).

Dit leidt tot ophoping van schadelijke stoffen in je bloed. Bij oudere patiënten zijn deze symptomen vaak subtiel en daardoor lastig te herkennen.

Diagnostische methoden voor nierproblemen bij ouderen

Artsen gebruiken bloed- en urinetests om nierproblemen bij ouderen op te sporen; ontdek waarom deze tests cruciaal zijn.

Bepaling van de nierfunctie

Het meten van je nierfunctie gebeurt vaak via creatinine in je bloed. Bij ouderen met een lage spiermassa kan dit echter minder betrouwbaar zijn. Een combinatie met cystatine C biedt een betere inschatting van je actuele nierfunctie.

Deze waarde moet jaarlijks worden gecontroleerd om veranderingen tijdig te signaleren. Hierdoor kun je sneller handelen bij tekenen van chronische of acute nierschade.

Combinatiemetingen voor betere betrouwbaarheid

Bij ouderen wordt de nierfunctie vaak minder nauwkeurig ingeschat wanneer alleen creatinine wordt gemeten. Onderzoek door Edouard Fu, uitgevoerd in het LUMC, toont aan dat een combinatie van creatinine en cystatine C een betrouwbaarder beeld geeft.

Met deze combinatiemeting kan chronische nierschade worden opgespoord bij meer mensen, omdat het lagere nierfunctie-schattingen oplevert. Dit is vooral belangrijk bij oudere patiënten, omdat hun nierproblemen vaak minder zichtbaar zijn.

Met een nauwkeurigere inschatting kun je eerder behandelen en mogelijke complicaties voorkomen. Een onjuiste schatting op basis van enkel creatinine kan er bijvoorbeeld toe leiden dat nierproblemen niet op tijd worden herkend.

Door gebruik te maken van beide markers, worden fouten in de diagnose verminderd. Hierdoor krijgen mensen met beginnende verminderde nierfunctie sneller passende zorg, zoals medicatie of leefstijlveranderingen.

Behandelingsmogelijkheden

Artsen kunnen de nierfunctie verbeteren met medicatie, dialyse of leefstijlveranderingen. Ontdek hoe deze opties kunnen helpen.

Medicatie en aanpassing van doseringen

Bij een verminderde nierfunctie moet je medicatie aanpassen om toxiciteit te voorkomen. Geneesmiddelen zoals kaliumsparende diuretica, (levo)cetirizine, fexofenadine, lithium en risperidon vereisen een lagere dosering.

Een onjuiste dosering kan bij ouderen leiden tot ernstige bijwerkingen of verergering van de nierfunctie.

Vermijd zoveel mogelijk medicijnen die nefrotoxiciteit veroorzaken, zoals NSAIDs. Gebruik deze alleen onder strikte controle van een arts. Controleer regelmatig je nierfunctie, zeker als je medicijnen gebruikt die belastend kunnen zijn voor de nieren.

Dit helpt complicaties als gevolg van acute of chronische nierschade te voorkomen.

Dialyse en andere medische interventies

Soms is medicatie alleen niet genoeg om een verminderde nierfunctie te behandelen. Bij een nierfunctie onder de 15% kan dialyse noodzakelijk worden. Dialyse helpt je lichaam afvalstoffen, overtollig vocht en zouten te verwijderen die je nieren niet meer goed kunnen afvoeren.

Dit kan via hemodialyse in een kliniek of peritoneale dialyse thuis.

Andere medische interventies kunnen nodig zijn bij acute nierschade door bijvoorbeeld een virus of toxische stoffen. In sommige gevallen is een niertransplantatie mogelijk, vooral als de kans op volledig herstel van de nierfunctie klein is.

Oudere patiënten hebben hierbij vaak extra ondersteuning nodig vanwege bijkomende aandoeningen zoals diabetes of hoge bloeddruk.

Leefstijlveranderingen en preventieve maatregelen

Een gezonde leefstijl speelt een cruciale rol bij het voorkomen van nierschade. Kleine veranderingen kunnen een groot verschil maken voor oudere patiënten met een verminderde nierfunctie.

1. Drink voldoende water om uitdroging te voorkomen en je nieren goed te laten functioneren.
2. Kies voor voeding die weinig zout bevat, omdat dit de bloeddruk verlaagt en de nieren minder belast.
3. Stop met roken, want dit verslechtert de bloedcirculatie en versnelt nierbeschadiging.
4. Beweeg regelmatig om een gezond gewicht te behouden en diabetes of hoge bloeddruk te voorkomen.
5. Vermijd overmatig gebruik van pijnstillers zoals ibuprofen, omdat ze acute nierschade kunnen veroorzaken.
6. Combineer e-health-tools zoals apps om je bloeddruk en glucosewaarden bij te houden voor betere controle thuis.
7. Laat jaarlijks je nierfunctie controleren, zeker als je diabetes of hoge bloeddruk hebt.
8. Gebruik supplementen alleen in overleg met je arts om overbelasting van de nieren door toxische stoffen te vermijden.
9. Eet veel groente en fruit die rijk zijn aan antioxidanten om ontstekingen in het lichaam tegen te gaan.
10. Zorg voor voldoende slaap, omdat goede nachtrust helpt bij lichaamsherstel en het verminderen van stress op organen.

Deze stappen ondersteunen niet alleen jouw gezondheid, maar verminderen ook risico’s op chronische nierschade of complicaties zoals infecties aanzienlijk!

Leefstijlveranderingen en het belang van bewustzijn over supplementengebruik

Stoppen met roken en een gezond gewicht behouden helpt je nierfunctie te verbeteren. Chronische nierschade kan namelijk erger worden door overgewicht en een ongezonde leefstijl. Het is belangrijk om regelmatig te bewegen en een gevarieerd dieet te volgen.

Voeding rijk aan groenten en fruit, gecombineerd met voldoende hydratatie, ondersteunt je nieren optimaal. Vermijd voeding met veel suiker of vet.

Let goed op het gebruik van supplementen. Sommige supplementen kunnen schadelijk zijn voor je nieren en de werking van medicatie beïnvloeden. Overleg altijd met je arts voordat je extra vitaminen of mineralen gebruikt.

Dit geldt vooral voor oudere patiënten met diabetes of hoge bloeddruk. Hun risico op complicaties, zoals acute nierschade, is groter. Onbewust verkeerd gebruik verhoogt het risico op langdurige schade aan je nierfunctie aanzienlijk.

Preventie van nierschade bij ouderen

Gezonde gewoontes kunnen de nierfunctie ondersteunen en complicaties voorkomen. Pas voeding en hydratatie aan voor een betere niergezondheid.

Gezonde voeding en voldoende hydratatie

Eet dagelijks voeding die rijk is aan groenten, fruit en volle granen om je lichaam te ondersteunen. Dit helpt je nierfunctie te verbeteren en vermindert het risico op chronische nierschade.

Beperk voedingsmiddelen met veel suiker of verzadigde vetten. Kies vaker voor magere eiwitbronnen zoals kip, vis of plantaardige alternatieven.

Drink minimaal 1,5 tot 2 liter water per dag om je nieren goed te laten werken. Voorkom uitdroging door regelmatig kleine hoeveelheden vocht te drinken, zelfs als je geen dorst hebt.

Vermijd suikerhoudende dranken en beperk cafeïne, omdat deze je nierfunctie kunnen belasten.

Beperking van zout- en medicijngebruik

Beperk je zoutinname om verdere nierschade te voorkomen. Een hoge zoutconsumptie kan leiden tot een verhoogde bloeddruk, wat slecht is voor je nieren. Kies voor verse producten in plaats van bewerkte voedingsmiddelen.

Bewerkte producten bevatten vaak verborgen zout, zoals in sauzen en soepen. Gebruik kruiden en specerijen om je maaltijden op smaak te brengen zonder extra zout toe te voegen.

Pas je medicatiegebruik aan bij een verminderde nierfunctie. Veel medicijnen, zoals NSAIDs, kunnen schadelijk zijn voor je nieren als je ze onjuist gebruikt. Vermijd medicijnen met nefrotoxische eigenschappen of laat ze door je arts strikt controleren.

Artsen passen vaak doseringen aan om toxiciteit te voorkomen en de nierfunctie te beschermen.

Conclusie

Slecht werkende nieren bij ouderen vragen om aandacht en zorg. Door oorzaken zoals hoge bloeddruk of diabetes aan te pakken, verklein je risico’s. Herken symptomen vroeg, zoals vermoeidheid of vochtophoping, om schade te beperken.

Pas medicatie zorgvuldig aan en focus op een gezonde leefstijl. Kleine veranderingen maken een groot verschil voor je gezondheid.

Veelgestelde Vragen

1. Wat zijn de oorzaken van slecht werkende nieren bij ouderen?

Slecht werkende nieren bij ouderen kunnen ontstaan door chronische nierschade, diabetes (suikerziekte), hoge bloeddruk en acute nierschade. Ook kunnen bepaalde medicijnen een verminderde nierfunctie veroorzaken.

2. Welke symptomen wijzen op een verminderde nierfunctie bij oudere patiënten?

Symptomen kunnen zijn: vermoeidheid, minder plassen, vochtophoping in het lichaam, hoge bloeddruk en misselijkheid. Bij ernstige gevallen kan ook verwarring optreden.

3. Hoe kan een gezonde leefstijl helpen bij het voorkomen van nierproblemen?

Een gezonde leefstijl helpt door een gebalanceerd dieet te volgen, voldoende te bewegen en roken te vermijden. Dit kan de nierfunctie ondersteunen en verdere schade vertragen.

4. Hoe wordt slecht werkende nierfunctie behandeld bij ouderen?

Behandeling bestaat vaak uit medicatie aanpassen, goede controle van diabetes of hoge bloeddruk en soms dialyse bij ernstige schade. Een arts kan ook adviseren over leefstijlveranderingen om de nieren te ontlasten.